DIỄN
VĂN KHAI MẠC NĂM THÁNH 2010 CỦA ĐỨC CHA
CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG GIÁM MỤC VIỆT
Kính
thưa Quư Đức Hồng y, quư Đức cha,
Kính
thưa Các Vị Khách quư,
Anh
chị em thân mến,
Giây
phút này, giáo xứ Sở Kiện thuộc Tổng giáo
phận Hà Nội đang là tâm điểm của Giáo
Hội Việt
Thưa
Anh Chị Em,
1.
Từ khắp mọi miền đất nước, chúng
ta quy tụ về đây để cử hành Lễ Khai
Mạc Năm Thánh 2010. Thời điểm này mời
gọi chúng ta nh́n lại hành tŕnh lịch sử của Giáo
Hội Chúa Kitô trên quê hương Việt Nam thân yêu: Từ
những bước chân mạo hiểm của các vị
thừa sai đầu tiên, Tin Mừng Chúa Kitô đă bắt
đầu được loan báo trên mảnh đất quê
hương chúng ta từ gần 500 năm về
trước, để rồi nhờ ơn Chúa, Tin
Mừng ấy mỗi ngày mỗi lan rộng cho đến
cách đây 350 năm, hai giáo phận Tông toà đầu tiên
đă được thiết lập tại Việt Nam.
Rồi theo ḍng lịch sử, Giáo Hội ngày càng phát
triển cho đến năm 1960, vào ngày 24-11, Đức
Chân Phước Giáo Hoàng Gioan XXIII đă kư Tông sắc
thiết lập Hàng Giáo Phẩm Việt Nam, đánh dấu
sự trưởng thành của Giáo Hội Chúa Kitô trên
đất nước chúng ta.
Nh́n
lại hành tŕnh lịch sử ấy, chúng ta khám phá ra
mầu nhiệm Giáo Hội, mầu nhiệm của hạt
cải thật bé nhỏ (x. Lc 13,18-19) khi gieo xuống ḷng
đất, nhưng nhờ đâm rễ sâu trong đức
tin nên đă không ngừng lớn lên trong hi vọng và
trở thành cây to, phủ bóng mát t́nh yêu cho hằng triệu
con người, trở thành một trong những Giáo
hội có số tín hữu đông đảo nhất
tại Á Châu. Mầu nhiệm ấy bắt nguồn từ
Thiên Chúa, Đấng đă ban tặng cho ta món quà vô giá là
Đức Giêsu Kitô, Con chí ái của Ngài, và đă dùng sức
mạnh Thần Khí Ngài, thúc đẩy những bước
chân thừa sai ra đi gieo văi hạt giống Tin Mừng
trên quê hương chúng ta. V́ thế, khi nh́n lại lịch
sử Giáo Hội địa phương, chúng ta phải
cất cao lời cảm tạ: “Hăy tạ ơn Chúa v́ Chúa
nhân từ, muôn ngàn đời Chúa vẫn trọn t́nh
thương” (Tv 118,1).
2. Cùng
với tâm t́nh tạ ơn Thiên Chúa, chúng ta hăy bày tỏ ḷng
tri ân sâu xa đối với các bậc tiền nhân, các ân
nhân và các chứng nhân anh dũng của đức tin.
Nếu hạt cải nhỏ bé có nẩy mầm và
vươn dậy nhờ ánh nắng là ân sủng Thiên Chúa,
th́ hạt cải ấy cũng đồng thời
được tưới bằng ḍng nước trong lành
là ḍng máu của Các Thánh Tử Đạo, và những
giọt mồ hôi hi sinh của các bậc tiền nhân và các
ân nhân. Chính v́ thế, theo lời đề nghị của
Đức Tổng giám mục Hà Nội, HĐGMVN đă
chấp thuận tổ chức Lễ Khai Mạc Năm
Thánh tại giáo xứ Sở Kiện là nơi c̣n lưu
giữ nhiều thánh tích của các Chứng nhân Tin Mừng.
Và trước khi cử hành Lễ Khai Mạc chính thức
hôm nay, th́ tối hôm qua, chúng ta đă long trọng cử hành
nghi thức tôn vinh Các Thánh Tử Đạo Việt Nam.
Đồng thời, cũng để bày tỏ niềm tri
ân đối với các ân nhân, chúng tôi đă mời các
vị hồng y, giám mục – đại diện các Giáo
hội đă và đang góp phần xây dựng và phát
triển Giáo hội tại Việt Nam – đến tham
dự Thánh Lễ khai mạc này.
3. Khi
bày tỏ niềm tri ân sâu xa đối với các bậc
tiền nhân, chúng ta ư thức rằng đức tin thực
sự là hồng ân vô giá mà Thiên Chúa thương ban cho chúng
ta qua người Con Một Chí Ái và được vun
trồng bằng máu của Các Thánh Tử Đạo. V́
thế, chúng ta phải trân trọng hồng ân đức
tin ấy và cùng nhau xây dựng Giáo Hội của Chúa ngày
càng phát triển như ḷng Chúa mong muốn.
Chúa
muốn chúng ta xây dựng Giáo Hội như gia đ́nh
của Chúa, trong đó mọi người hoà thuận,
hiệp nhất, yêu thương nhau như anh chị em
một nhà. Hơn bao giờ hết, khung cảnh Lễ Khai
Mạc hôm nay nói lên ư nghĩa đó. Chúng ta đến
đây từ khắp các tỉnh thành, từ 26 giáo phận,
thuộc mọi thành phần dân Chúa, làm nên một cộng
đoàn đông đảo nhưng hợp nhất. Dù
đông đảo, tất cả chúng ta cùng ăn một
Bánh và cùng uống một Chén, cho nên chúng ta chỉ là một
Thân Ḿnh, hiệp thông gắn bó với nhau nhờ
được hiệp thông với Chúa Kitô (x. 1Cr 10,17).
Sự hiệp thông này cần được thể
hiện cụ thể trong đời sống hằng ngày
theo gương mẫu của cộng đoàn tín hữu
thời sơ khai: một ḷng một ư, hợp nhất
với nhau, chuyên cần đào sâu giáo lư đức tin, tham
dự Thánh lễ và cầu nguyện, chia sẻ mọi
sự cho nhau (x. Cv 2,42-46; 4,32). Cha ông chúng ta đă cố
gắng sống điều đó. Cử hành lễ Khai
Mạc Năm Thánh tại Tổng giáo phận Hà Nội
nhắc chúng ta nhớ đến cộng đoàn tín hữu
đầu tiên trên đất Thăng Long. Các tín hữu
thời ấy đă yêu thương gắn bó với nhau
đến nỗi người ngoài gọi họ là
những người theo “Đạo của T́nh yêu”.
Như
thế, cử hành Năm Thánh 2010 mời gọi và thúc
đẩy tất cả chúng ta cùng nhau xây dựng một
Giáo Hội hiệp thông; một Giáo Hội trong đó
mỗi người đồng cảm với Giáo Hội,
vui niềm vui của Giáo Hội và đau nỗi đau
của Giáo Hội; một Giáo Hội trong đó mỗi
người cảm nhận ḿnh được yêu
thương chăm sóc, đồng thời có trách nhiệm
chăm lo cho người khác cũng như cho ích chung
của Giáo Hội. Đó chính là cách thể hiện tư
cách người môn đệ chân chính của Chúa như
Người đă truyền dạy: “Hăy yêu thương nhau
như Thầy đă yêu thương anh em” (Ga 15,12) và
“Cứ dấu này người ta nhận biết anh em là môn
đệ của Thầy, là anh em yêu thương nhau” (Ga
13,35).
4. Ngoài
ra, hồng ân đức tin Chúa đă ban cho chúng ta cũng
cần được chia sẻ cho người khác,
nhất là cho đồng bào của ḿnh, những
người cùng sống trong một đất
nước, cùng chia sẻ một lịch sử, cùng chung
một vận mệnh quê hương. Thật vậy, càng
ư thức hồng ân cao cả của đức tin và càng
yêu thương đồng bào đồng loại của
ḿnh, chúng ta lại càng được thúc đẩy loan báo
Chúa Giêsu và Tin Mừng của Người cho họ,
đồng thời cố gắng đem những giá
trị Tin Mừng thấm nhập vào mọi thực
tại của đời sống hằng ngày. Đó chính là
mệnh lệnh Chúa trao cho chúng ta: “Anh em là muối cho
đời, là ánh sáng cho trần gian” (Mt 5,13.14)
Phương
thế tốt nhất để thi hành sứ mạng
đó là xây dựng đời sống trên nền tảng
Phúc Âm. Cách cụ thể, kể từ Năm Thánh này, theo
lời nhắn nhủ của Đức Thánh Cha
Bênêđictô XVI, mỗi gia đ́nh công giáo hăy trở thành
một trường dạy đức tin và đức
mến, cũng như các giá trị và đức tính nhân
bản. Mỗi người công giáo hăy cố gắng
sống theo lương tâm ngay thẳng, bác ái, trung thực
và quư trọng công ích. Như thế, chúng ta góp phần xây
dựng một xă hội công bằng, liên đới và b́nh
đẳng, là xă hội mà mọi người mong
ước, đồng thời làm chứng cho mọi
người về vẻ đẹp và những giá trị
tích cực của Đạo Chúa.
Thưa Anh Chị Em,
Giáo
Hội Chúa Kitô trên trần gian là Giáo Hội lữ hành,
nghĩa là một cộng đoàn c̣n đang trên
đường đi, chưa đạt tới đích
điểm là Nước Trời. V́ thế, chúng ta không
tránh khỏi những lỗi lầm và thiếu sót của
cá nhân cũng như cộng đoàn. Chúng ta khiêm tốn nh́n nhận
những lỗi lầm thiếu sót đó, chân thành xin Chúa và
mọi người tha thứ, để với tâm hồn
thanh thản, chúng ta mạnh mẽ tiến lên trên con
đường loan báo Chúa Giêsu và Tin Mừng của
Người cho anh chị em đồng bào của ḿnh.
Trong
niềm tri ân cảm tạ cùng với quyết tâm xây
dựng Giáo Hội như ḷng Chúa mong muốn và tin
tưởng bước tới tương lai, nhân danh
HĐGMVN, tôi long trọng và vui mừng tuyên bố khai
mạc NĂM THÁNH 2010 CỦA GIÁO HỘI CÔNG GIÁO TẠI
VIỆT NAM.
Sở
Kiện, ngày 24-11-2009
Bài phát
biểu của Đức Hồng y Etchégaray trước
Thánh lễ khai mạc Năm Thánh 2010
Cách
đây đúng 20 năm, tôi đă đặt chân đến
phần đất này. Mặc dù tuổi cao sức yếu,
mặc dù đi lại khó khăn nhưng tôi đă ngay
lập tức nhận lời khi nhận được
lời mời của Đức Tổng Giám mục Hà
Nội để đến đây gặp gỡ các
bạn, gặp gỡ anh chị em, để đến
một đất nước mà tôi rất yêu mến.
Đất nước Việt Nam muôn năm và Giáo hội
Việt Nam muôn năm!
Mảnh
đất Sở Kiện này quả thật là mảnh
đất hồng phúc v́ được chọn làm nơi
khai mạc Năm Thánh của Giáo hội Việt Nam, trong
Tổng Giáo phận Hà nội này. Thật hạnh phúc cho
Đức hồng y Tổng Giám mục Sài G̣n v́
được chủ sự thánh lễ hôm nay, là ngày
lễ khai mạc của Năm Thánh Cứu Độ và là
ngày bước vào năm thánh với vẻ long trọng và
niềm hân hoan.
Tôi
sẽ cố gắng để nói rất ngắn, bởi
những ǵ tôi nói sẽ được nhân lên gấp
đôi v́ có bản dịch bằng tiếng Việt. Tôi
chỉ nói một vài lời thôi, nhưng nếu có thể
nói tiếng Việt nam được th́ tôi sẽ nói
một ngàn lời, một ngàn lời cám ơn anh chị
em!
Anh
chị em đă biết rơ chương tŕnh Năm Thánh. Khi
c̣n ở Roma, tôi đă đọc đi đọc lại
thư của Hội Đồng Giám mục Việt nam
về Năm Thánh. Giáo hội Việt nam đă mạnh
dạn, hân hoan và vững vàng
bước vào Năm Thánh với sự đồng ư
của Đức Thánh Cha. Hôm nay, trong ngày trọng
đại này, chúng ta cùng bước vào Năm Thánh. Đó
là sự ḥa giải và niềm hy vọng.
Ḥa
giải – đó là một từ mà cả thế giới này
đều mong ước và hết sức cần
thiết. Bởi thế giới này đang bị chia
rẽ bởi biết bao vấn đề khác nhau. Ngày nay
có sự khác biệt rất lớn giữa những con
người khác nhau. Các Giám mục của anh chị em
đă can đảm và nhấn mạnh tới điều
này, đó là sự ḥa giải, bởi v́ nhờ đó chúng
ta có thể nối t́nh huynh đệ của chúng ta
đối với mọi anh chị em trong cùng một
quốc gia.
Niềm
hy vọng cũng như sự ḥa giải đều đ̣i hỏi sự
can đảm, bởi chúng ta đang sống trong một xă
hội có rất nhiều những khó khăn thử thách,
đối diện với biết bao thất vọng,
với hàng ngàn khuôn mặt khác nhau, có khi có những khuôn
mặt giả tạo của niềm hy vọng. Có khi chúng
ta nói chúng ta hy vọng hay vui mừng v́ niềm hy vọng,
nhưng thực tế chúng ta lại không có niềm hy
vọng. Hy vọng – đó không phải là niềm mơ
tưởng hăo huyền. Trái đất này không phải là
một pḥng đợi để chúng ta ngồi đó mà
đợi một niềm hy vọng hạnh phúc ở
một tương lai xa vời.
Trên
chính mảnh đất này, chính tại nơi đây, chúng
ta phải hành động để làm chứng cho Tin
Mừng của Đức Giêsu. Hy vọng và con
đường dẫn tới hy vọng, chúng ta đă
từng nói tới với biết bao sức mạnh. Không
có một thiên đàng dọn sẵn cho ta, một cộng
đoàn và một giáo hội, được thực
hiện với những con người tự do và hăng
say thực hiện đức công chính và t́nh huynh
đệ.
Đất
nước Việt nam chúng ta đă và đang mở ra
với toàn thế giới. Hôm qua, chúng ta đă cùng tham
dự buổi canh thức, tôi xin hoan nghênh và khen ngợi
tất cả mọi người, nhất là các bạn
trẻ đă tham dự vào buổi canh thức đó. Xin
chúc mừng, chúc mừng và vỗ tay để hoan hô chúc
mừng! Các bạn đă tỏ ra cho chúng tôi thấy
rằng các bạn bước vào tương lai không
phải như những con người thụ động
mà là một bàn tay mở rộng để cùng nhau thực
hiện đức công chính. Con người mà quên mất
ḿnh th́ quả là con người bất hạnh – một nhà
văn đă viết như vậy. Các bạn hăy dang
rộng cánh tay, tất cả hăy dang rộng ṿng tay của
ḿnh, trong suốt năm Thánh này, không chỉ với
những tín hữu hiện diện nơi đây nhưng
với tất cả các tu sỹ nam nữ, các linh mục
và tất cả các Giám mục nữa, tất cả
phải cùng hành động trong năm Thánh này, để giáo
hội Việt nam trở thành giáo hôi gần gũi với
Thiên Chúa hơn, và gần gũi với mọi người
hơn, không để một ai bị loại trừ. Chúng
ta có thể khác biệt về tôn giáo, về lư
tưởng, nhưng chúng ta đều là anh chị em
với nhau và là con của một Cha trên trời!
Nước
Việt Nam là như vậy, giáo hội Việt Nam là như
vậy!
Tôi xin
cầu chúc cho anh chị em một Năm Thánh tốt lành và
đầy t́nh thương, hồng ân của Thiên Chúa.
Xin cám
ơn!
Bài
giảng trong Thánh lễ khai mạc Năm Thánh 2010
Bài chia
sẻ trong Thánh lễ Khai Mạc Năm Thánh 2010 của Giáo
hội Công Giáo Việt Nam, do Đức Cha Giuse Nguyễn
Chí Linh – Giám mục giáo phận Thanh Hóa – soạn, tuy nhiên v́
lư do sức khỏe, ngài không thể tŕnh bày. Đức Cha
Giuse Vũ Văn Thiên – Giám mục giáo phận Hải Pḥng –
đă thay Đức Cha Nguyễn Chí Linh để
đọc bài chia sẻ này với cộng đồng dân
Chúa tham dự đại lễ.
Kính
thưa Quư Đức Hồng Y, Quư Đức Cha,
Kính
thưa quư vị quan khách,
Quư cha,
quư nam nữ tu sĩ và toàn thể anh chị em đồng
bào lương cũng như giáo.
Chúng ta
đang có mặt tại Sở Kiện, c̣n gọi là Kẻ
Sở, một trong những giáo xứ lớn với 8000
giáo dân của Tổng Giáo Phận Hà-nội
Có
lẽ nhiều người trong chúng ta tự hỏi
tại sao lại chọn nơi này làm địa
điểm khai mạc năm thánh? Có phải v́ tại
đây có những công tŕnh kiến trúc nổi tiếng hay
danh lam thắng cảnh không? Thưa rằng không. Sở
Kiện đă được chọn chỉ v́ nó mang
nhiều chứng tích lịch sử của Giáo Hội
Việt Nam, cách riêng là của Giáo Hội miền Bắc.
Sau khi
nhà thờ Kẻ Vĩnh, tức Vĩnh trị, bị quân
triều đ́nh phá hủy năm 1858 và tiếp theo là
thỏa ước trả lại tự do tôn giáo năm
1862, Đức Cha Hubert Jeantet đă chọn Sở Kiện
làm trung tâm giáo Phận Tây Đàng Ngoài. Ṭa Giám mục,
chủng viện, trường la tinh, trường giáo lư,
nhà quản lư, nhà in, Ḍng Mến thánh giá, trường
học và nhà thương đă được tuần
tự xây dựng tại đây. Năm 1867, Đức cha
Puginier đă khởi công xây dựng ngôi nhà thờ chính ṭa
đầu tiên của giáo phận tông ṭa. Đó chính là ngôi
nhà thờ đang sừng sững trước mắt chúng
ta đây. Nhiều vị giám mục đă được
phong chức và mai táng trong nhà thờ này. Sở Kiện
cũng là nơi Đức cha Gendreau triệu tập Công
đồng Bắc Kỳ lần thứ hai, tiếp
nối công đồng lần thứ nhất do Đức
cha Lambert de la Motte triệu tập năm 1670. Gần chúng ta
hơn cả, ngày 17-12-2008, Đức Tổng Giám mục
Giuse Ngô quang Kiệt đă nâng Sở Kiện lên hàng
đền thánh tử đạo, trung tâm hành hương
của Tổng Giáo Phận Hà nội.
Và hôm
nay đây, Sở Kiện lại ghi thêm một trang sử
mới vô tiền khoáng hậu. Chưa bao giờ Sở
Kiện được đón tiếp lượng khách
thập phương đông đảo như ngày hôm nay.
Chưa bao giờ Sở Kiện được chứng
kiến sự hiện diện của Giáo Hội Việt
nam đầy đủ và hùng hậu như ngày hôm nay.
Hồng Y, giám mục, linh mục, nam nữ tu sĩ, giáo dân
từ mọi nẻo đường đất
nước và từ bốn phương trời hải
ngoại tuôn về Sở Kiện để cử hành
lễ tạ ơn dưới bóng cờ bay phất
phới của 26 giáo phận quê hương.
Không
chỉ trên qui mô quốc gia, cuộc họp mặt hôm nay
c̣n mang chiều kích hoàn vũ. Ngoài sự quan tâm đầy
t́nh phụ tử của Vị cha chung Giáo Hội là
Đức Giáo Hoàng Bênêđitô thứ 16, của Đức
Hồng Y Ivan Diaz tổng trưởng thánh bộ Truyền
bá Tin Mừng, Sở Kiện hôm nay c̣n được hân
hạnh tiếp đón các Đức Hồng Y và Giám
Mục đến từ Ṭa Thánh Vatican, từ các giáo
phận thuộc các châu lục khác. Ôi! C̣n h́nh ảnh
hiệp thông nào đẹp hơn? Có người công giáo
Việt Nam nào không nức ḷng v́ cảnh sum họp
đại đồng rộng lớn ngày hôm nay?
Bên
cạnh nhau, cùng với nhau về với không gian
đầy dấu xưa tích cũ này, chúng ta hành
hương về quá khứ của Giáo Hội Việt Nam.
Hành hương để ghi nhận và cảm tạ
hồng ân Thiên Chúa trải dài suốt chặng
đường 350 năm kể từ ngày khai sinh giáo
phận Đàng ngoài, giáo phận tiên khởi miền
Bắc. Nguyên cớ để chúng ta thực hiện
cuộc hành hương này là 50 năm thiết lập Hàng
Giáo Phẩm Việt nam, một chặng đường
đầy biến động nhưng cũng không bao
giờ thiếu vắng t́nh yêu quan pḥng của Thiên Chúa.
Và
thưa anh chị em,
Đây
là thánh lễ chính thức đầu tiên của năm thánh
2010, thánh lễ mà chúng ta cử hành trước anh linh các
thánh tử đạo Việt nam đang hiện diện
tại đây. Thư công bố năm thánh của Hội
Đồng Giám Mục Việt Nam đă viết: « Các Thánh
Tử Đạo đă nhiệt tâm làm chứng cho
đức tin đến độ dám hi sinh cả mạng
sống. Máu các ngài đổ ra đă tưới thắm
mảnh đất quê hương, trở nên hạt
giống làm nẩy sinh nhiều cộng đoàn tín hữu
trên đất nước Việt Nam ».
Thật
ra, không riêng ǵ tại Việt Nam, lịch sử của Giáo
Hội nói chung là lịch sử của bách hại.
Đức Giêsu, Đấng sáng lập Đạo Thánh,
đă là nạn nhân bị lên án tử h́nh. Hầu hết
các môn đệ của Ngài cũng đă chết v́ nối
gót thầy Chí Thánh Giêsu. Cac Kitô hữu đầu tiên
tại Rôma đă bị truy bức suốt ba trăm
năm. Khắp nơi và mọi thời, Đạo Chúa luôn
luôn là đối tượng của nghi kỵ và phân
biệt đối xử. Giáo Hội Việt Nam ngay từ
lúc khai sinh, cũng đă trải qua những giờ phút
đen tối đầm đ́a mồ hôi, nước
mắt và máu đào. Những bộ hài cốt đang
nằm im ĺm tại đền thánh Sở Kiện đây,
chính là bằng chứng hùng hồn cho những trang sử
đau thương ấy.
Lịch
sử nhân loại cho thấy, một dân tộc hay một
quốc gia chỉ có thể tồn tại khi có đủ
sức mạnh quân sự hoặc chính trị để
đương đầu với ngoại xâm và bạo
loạn. Đang khi đó, Giáo Hội lại không phải là
một chế độ chính trị, càng không phải là
một thế lực quân sự. Lẽ ra những cuộc
bách hại dai dẳng, liên lục và tàn bạo nhằm
ngược đăi, tù đày, lừa lọc, kỳ
thị, khai trừ, thậm chí triệt hạ, thủ tiêu,
đă xóa tên Kitô giáo trên bản đồ nhân loại.
Nhưng không, với con số một 1,14 tỉ tín
đồ, chiếm một phần sáu dân số thế
giới, Giáo hội công giáo vẫn là tôn giáo lớn nhất
trên hành tinh chúng ta hiện nay.
Bao
nhiêu người đă ngă xuống v́ bách hại, nhưng
Giáo Hội vẫn tồn tại. Người Kitô hữu,
nói theo ngôn từ của bài đọc thứ nhất chúng
ta vừa nghe, vẫn là những người không sợ
đau khổ và sự chết. Không có nghĩa họ là
những người liều chết v́ bướng
bỉnh chống đối nhà cầm quyền. Cái chết
của họ là cái chết tự nguyện. Không giữ
được phép nước, họ cam ḷng chịu
chết để trung thành với Chúa, chứ không phải
đành chết v́ bất lực. Điểm biệt
loại của các thánh tử đạo là chết trong t́nh
thương. Họ là loại tử tội duy nhất
không hận thù kẻ lên án và kết liễu mạng
sống ḿnh.
Giáo
Hội không phải là một tổ chức trần
thế. Giáo Hội do Thiên Chúa thiết lập là một
vương quốc thuộc thiên giới. Đó chính là
chiều kích mầu nhiệm của Giáo Hội. V́ là
một mầu nhiệm nên quy luật phát triển của
nó không phải là quy luật b́nh thường, nhưng là quy
luật của Đấng sáng lập, được Ngài
phát biểu cách quyết liệt trong bài Tin Mừng hôm nay: «
Nếu hạt lúa gieo vào ḷng đất không chết đi,
nó chỉ trơ trọi một ḿnh; chết đi, nó
mới sinh được nhiều hạt khác».
Người
đầu tiên tuân theo quy luật đó cách triệt
để nhất, chính là Đức Giêsu. Thập giá và cái
chết của Ngài đă làm phát sinh Giáo Hội và trở
thành nội dung rao giảng cho môn đệ Ngài. Nhưng
theo lời Thánh Phaolô trong bài đọc thứ hai hôm nay,
người đời coi thập giá là điên rồ,
yếu đuối, nhưng đó lại chính là « sức
mạnh của Thiên Chúa ». Đó cũng chính là bí quyết
sức mạnh của các anh hùng tử đạo. Đó
cũng chính là bí quyết tạo ra lịch sử thần
thánh của Giáo Hội. Và đó cũng chính là con
đường tương lai chúng ta sẽ đi và
phải đi để xây dựng, ǵn giữ và phát
triển Giáo Hội.
Để
kết thúc, nhân danh Giáo Hội Công giáo Việt Nam, thay
mặt cho Đức Giám Mục Chủ Tịch Hội
Đồng Giám Mục Việt Nam, tôi xin được có
đôi lời với tất cả những ai không cùng
niềm tin tôn giáo.
Thưa
quí vị,
Chúng
tôi cảm thấy thật ấm ḷng và rất cám ơn
sự chiếu cố tận t́nh của đại
biểu chính quyền các cấp, ngoại giao đoàn, tôn
giáo bạn, bà con lương dân trong dịp đại
lễ khai mạc năm thánh của Giáo Hội Công giáo.
Nhiều người cho rằng người công giáo có xu
hướng cục bộ, khép kín. Nhưng thực ra,
sự hiện diện của quư vị và những ǵ
diễn ra tại đây, đang chứng minh ngược
lại. Do hoàn cảnh lịch sử xă hội phức
tạp, do vô t́nh hoặc ác ư từ phía nọ phía kia, có khi
do cách sống phần nào lệch lạc của một
số tín đồ, mà h́nh ảnh Thiên Chúa đă bị xuyên
tạ méo mó và Giáo Hội công giáo đă bị ngộ
nhận hiểu lầm.
Qua ngày
khai mạc năm thánh hôm nay, chúng tôi muốn gửi
đến tất cả những ai không cùng niềm tin,
thông điệp của Đức Giêsu, Đấng sáng
lập Kitô giáo, thông điệp của sự ḥa
đồng không biên giới, “mọi dân, mọi
nước, mọi ngôn ngữ và màu da”. Chúng tôi muốn chia
xẻ khát vọng mở rộng ṿng tay thân ái của
người có đạo, của Giáo Hội Công Giáo. Chúng
tôi muốn nói lời xin lỗi với tất cả
những ai, cách này hay cách khác, đă không hài ḷng về
người công giáo và về Giáo Hội công giáo.
Đă
đến lúc người Việt nam phải thẳng
thắn nh́n nhận rằng chúng ta đă làm khổ nhau quá
nhiều v́ bảo thủ chính kiến và thành kiến, v́
độc tôn phe nhóm và tư lợi. Phải khép lại quá
khứ tị hiềm, ngờ vực để thế
hệ mai sau không quy trách thế hệ chúng ta. Hăy cùng nhau
chia xẻ một giấc mơ chung về đất
nước, quê hương, dân tộc, xă hội, để
giới trẻ của chúng ta an ḷng tin tưởng
bước vào tương lai.
Tắt
một lời: mang trái tim Việt Nam, trên đất mẹ
thân yêu hay ở bất kỳ đâu, người Việt
Nam là anh em một nhà. AMEN
Xin cám
ơn mọi người.
+ Giuse Nguyễn Chí Linh
Giám
mục giáo phận Thanh Hóa
SỨ
ĐIỆP CỦA ĐỨC THÁNH CHA BÊNÊĐICTÔ XVIGỬI
GIÁO HỘI VIỆT NAM NHÂN DỊP KHAI MẠC NĂM THÁNH 2010
Kính
gửi Đc Phêrô Nguyễn Văn Nhơn
Giám
mục giáo phận Đà lạt
Chủ
tịch HĐGM Việt Nam
Kính
thưa Đức Cha, vào lúc khởi đầu cuộc
cử hành năm thánh kỷ niệm 350 năm thành lập
hai địa phận đại diện Tông Ṭa Đàng
Ngoài và Đàng Trong, 50 năm thiết lập hàng giáo
phẩm Công giáo tại Việt nam, Tôi hết ḷng hiệp
thông với niềm vui và lời kinh nguyện tạ ơn
của các Đức Giám mục trên đất nước
của Đức Cha – những vị mà tôi đă gặp
gỡ trong hân hoan vào tháng 6 vừa qua, và của toàn thể
các tín hữu thuộc các giáo phận do các ngài đứng
đầu.
Đức
Cha đă muốn cho khởi đầu của cuộc
cử hành Năm Thánh trùng với ngày lễ kính 117 vị
thánh Tử đạo hiển vinh của đất
nước Đức Cha. Việc nhớ lại chứng
từ cao quư của các ngài sẽ giúp toàn thể dân Chúa
tại Viêt Nam kích động đức mến, gia tăng
đức cậy và củng cố đức tin mà đôi
lúc bị thử thách bởi chính đời sống
thường ngày. Trong số các vị Tử Đạo này, nổi
bật lên khuôn mặt đặc biệt của Thánh Anrê
Dũng Lạc. Các nhân đức gắn liền với
chức tư tế của ngài là mẫu gương sáng
chói cho các linh mục và chủng sinh triều cũng như
ḍng trên đất nước của Đức Cha.
Chớ ǵ trong năm Linh Mục này, họ kín múc từ
gương sáng của thánh nhân và của các bạn Tử
Đạo với ngài một nghị lực mới
khả dĩ giúp họ sống đúng chức Linh Mục
một cách trung thành hơn nữa với ơn gọi
của ḿnh. Trong sự hiệp thông huynh đệ, trong
việc cử hành trang nghiêm các Bí tích của hội thánh và
hăng say nhiệt t́nh làm việc tông đồ.
Đức
Cha đă chọn Sở Kiện trong Tổng giáo phận Hà
Nội làm nơi khai mạc cuộc cử hành Năm Thánh.
Đó là một địa điểm mang tính biểu
trưng và nói lên rất nhiều ư nghĩa với trái tim
của Đức Cha. Nơi đây đă một thời là
Ṭa Giám mục của địa phận đại
diện Tông Ṭa đầu tiên tại Việt Nam và hiện
nay vẫn c̣n lưu giữ những dấu vết vô giá
của các Thánh Tử Đạo, cùng với những thánh
tích cao quư của các ngài. Trong Năm Thánh này, chớ ǵ
địa điểm rất thân thương như
thế đối với Đức Cha trở thành trung tâm
điểm của một công cuộc Phúc Âm hóa có chiều
sâu, nhằm mang tới cho toàn thể xă hội Việt Nam
những giá trị Phúc Âm như bác ái, chân lư, công bằng và
ngay thẳng. Nếu chúng ta sống các giá trị này theo
gương Chúa Kitô th́ chúng sẽ mang một chiều kích
mới mẻ, vượt xa hơn ư nghĩa luân lư theo
truyền thống như người ta thường
hiểu, khi mà các giá trị ấy bén rẽ sâu vào Thiên Chúa –
Đấng luôn ước ao điều thiện hảo
cho mọi người và muốn mọi người
được hạnh phúc.
Năm
Thánh là một thời điểm chứa chan ân sủng,
thuận lợi cho việc ḥa giải với Thiên Chúa và anh
em đồng loại. Trong ư hướng đó, chúng ta nên
nh́n nhận những sai lỗi chúng ta đă phạm trong quá
khứ và hiện tại, đối với anh em
đồng đạo và anh em đồng bào, và xin mọi
người tha thứ. Đồng thời, chúng ta nên quyết
tâm đào sâu và phong phú hóa sự hiệp thông trong giáo
hội và xây dựng một xă hội công bằng, liên
đới và b́nh đẳng, bằng con đường
đối thoại chính thực, tôn trọng lẫn nhau và
hợp tác cách lành mạnh với nhau.
Năm
Thánh cũng là một thời gian đặc biệt dành cho
chúng ta để làm mới lại công việc loan báo Tin
Mừng cho anh em đồng bào, và để chúng ta ngày càng
trở nên một giáo hội của Hiệp Thông và Sứ
Vụ.
Toàn
thể giáo hội Việt Nam đă làm một tuần
cửu nhật cầu nguyện chuẩn bị cho cuộc
cử hành Năm Thánh, để cho biến cố phi
thường này làm đẹp ḷng Thiên Chúa, góp phần làm cho
mọi tín hữu thăng tiến về mặt thiêng liêng
và củng cố sứ vụ truyền giáo của giáo
hội.
Tự
nhiên, Tôi nghĩ đến các tu sỹ và các nữ tu – là những
người muốn dùng đời sống ḿnh làm chứng
cho tính triệt để của Phúc Âm qua đặc
sủng của các Đấng lập ḍng đối
với mỗi ḍng tu. Chớ ǵ họ tiếp tục
lớn lên trong Thiên Chúa qua việc đào sâu đời
sống thiêng liêng trong sự trung thành với ơn gọi
của ḿnh và bằng sự dấn thân tông đồ có
hiệu quả, theo gương Chúa Kitô.
Tôi
cũng dành một t́nh cảm tŕu mến từ phụ cho
toàn thể các tín hữu giáo dân Việt Nam. Họ hiện
diện trong tâm tưởng và kinh nguyện hàng ngày của
Tôi. Chớ ǵ họ dấn thân sâu xa và tích cực hơn vào
đời sống và sứ vụ của giáo hội.
Thưa
anh em Giám mục thân mến!
Tôi
cầu xin Thiên Chúa soi sáng và hướng dẫn anh em,
để anh em trở nên những mục tử tốt
theo gương Chúa và Thầy của chúng ta, hiến ḿnh cho
việc chăn dắt đoàn chiên, khích lệ và khi cần
th́ chữa trị đoàn chiên, trở nên những Giám
mục can đảm và kiên tŕ làm chứng cho sự cao
cả của Thiên Chúa và cho vẻ đẹp của
đời sống trong Chúa Kitô.
Nguyện
xin Đức Mẹ Lavang – người Mẹ thân
thương đối với các tín hữu trên đất
nước của Đức Cha – đồng hành với
mọi người trong t́nh âu yếm của một
người mẹ hiền xuyên suốt Năm Thánh này.
Thưa
Đức Cha!
Với
tâm t́nh tŕu mến, Tôi gửi tới Đức Cha phép lành
Tông Ṭa mà Tôi cũng sẵn sàng gửi tới các Giám
mục, Linh mục, chủng sinh, tu sỹ và tất cả
các tín hữu Việt Nam, cũng như mọi người
tham gia cách này hay cách khác vào niềm vui của các cuộc
cử hành mà Đức Cha đă lên chương tŕnh.
Làm
tại Vatican ngày 17 tháng 11 năm 2009
+
Benedict XVI, Giáo hoàng
Sứ
điệp của Bộ Phúc Âm hóa Các Dân tộc gửi
Đức cha Chủ tịch HĐGMVN nhân dịp Năm
Thánh 2010 của Giáo Hội Việt Nam
Bộ
Phúc Âm Hoá Các Dân Tộc
Prot.
4522/09
Ngày 14
tháng 11 năm 2009
Kính
gửi Đức Cha Phêrô NGUYỄN VĂN NHƠN
Giám
mục Giáo phận Đàlạt
Chủ
Tịch Hội Đồng Giám Mục Việt Nam
Trọng
kính Đức Cha,
Vào
dịp khai mạc Năm Thánh 2010 để kỷ niệm
350 năm thành lập hai Địa Phận Đại
Diện Tông Toà “Đàng Trong” và “Đàng Ngoài”, và 50 năm
thiết lập Hàng Giáo Phẩm công giáo tại Việt Nam,
tôi rất hân hạnh gửi tới Đức Cha, quư Giám
mục, linh mục, quư tu sĩ nam nữ, chủng sinh và
toàn thể Dân Chúa tại Việt Nam, những lời chào
thăm và chúc mừng nồng nhiệt nhất của
Bộ Phúc Âm Hoá Các Dân Tộc. Tôi hoan hỷ bày tỏ
với Đức Cha niềm hiệp thông của chúng tôi
trong kinh nguyện tạ ơn, và sự thông dự của
chúng tôi vào biến cố hồng phúc mang tính chất tôn giáo
này, mà chắc chắn sẽ được mừng cách
thật long trọng và sốt sắng.
Việc
khai mạc Năm Thánh được cử hành vào chính ngày
Lễ Kính 117 Vị Tử Đạo Việt Nam,
điều đó mang một ư nghĩa đặc biệt.
Thật vậy, cơ hội này mời gọi chúng ta
hiệp ḷng dâng lời cầu nguyện để cảm
tạ các vị anh hùng đức tin đă đổ máu
ḿnh làm chứng cho ḷng trung thành và t́nh yêu mến đối
với Chúa Giêsu-Kitô. Những giọt máu đào các ngài
đổ ra trên mảnh đất Việt Nam, kết
hợp với Máu Chúa Kitô trên Thánh giá, nay đă làm nẩy
sinh một Giáo Hội công giáo phồn vinh, đang tăng
trưởng nhanh chóng và mang đầy hứa hẹn
giữa vô vàn khó khăn và thử thách. Năm Thánh 2010 mời
gọi chúng ta nh́n lại, với tâm t́nh tri ân cảm
tạ, lịch sử ngót 500 năm công cuộc Phúc Âm hoá
một Đất Nước, nơi mà vào năm 1533, Chúa
Quan Pḥng nhân hậu đă gửi tới vị thừa sai
tiên khởi, gieo văi những hạt giống Phúc Âm
đầu tiên, để rồi những hạt giống
ấy triển nở cách lạ lùng xuyên qua những
bước thăng trầm của lịch sử. Năm
Thánh 2010 cũng đánh dấu chặng đường
nửa thế kỷ lịch sử kể từ khi
Đức Giáo Hoàng, Chân Phước Gioan XXIII, thiết
lập Hàng Giáo Phẩm công giáo vào năm 1960 và quyết
định kư thác các Giáo Hội địa phương
tại Việt Nam cho sự hướng dẫn mục
vụ của các Giám mục bản xứ. Nh́n lại
lịch sử đầy ân sủng và phúc lành do Thiên Chúa
ban, chúng ta chỉ biết cảm tạ Thiên Chúa và cất
tiếng hát ngợi khen: “v́ Chúa nhân từ, muôn ngàn
đời Chúa vẫn trọn t́nh thương !” (Tv 136,1).
Tôi
hết ḷng cầu chúc cho mục tiêu mà Hội Đồng
Giám Mục Việt Nam đề ra cho cuộc cử hành
Năm Thánh sẽ được thực hiện một
cách cụ thể, đó là: khích lệ và cổ vũ Dân
Chúa đáp lại t́nh yêu bao la của Thiên Chúa và canh tân Giáo
Hội tại Việt Nam theo ba chiều kích: Mầu
nhiệm, Hiệp thông và Sứ vụ. Mục tiêu này đáp
lại một cách thích đáng chương tŕnh bao quát do
Đức Gioan Phaolô II đề ra cho Giáo Hội toàn
cầu trong Thiên Niên Kỷ Thứ Ba: “Xuất phát lại
từ Chúa Kitô”, từ một Chúa Kitô mà chúng ta “cần
hiểu biết, yêu mến và noi theo, để sống
đời sống của Ba Ngôi Thiên Chúa trong Người,
và để cùng với Người biến đổi
lịch sử cho đến khi lịch sử
được hoàn tất nơi Thành Thánh Giêrusalem thiên
quốc” (Khởi đầu Ngàn năm mới, số 29).
Thế nên, tôi nguyện xin Chúa cho Năm Thánh trở thành
một năm ân sủng và một cơ hội thuận
lợi để cho mỗi thành phần Dân Chúa thực
sự dấn thân sống trọn vẹn điều mà các
Mục Tử dũng cảm của Đất Nước
cũng như vị Mục Tử của Giáo Hội toàn cầu
đă đề ra, và nhất là tiếp tục theo
đuổi “đời sống Kitô hữu viên măn” và
“đức ái trọn hảo” (GH, 40), tức là sự “thánh
thiện”, đó phải là mối bận tâm hàng đầu
của chúng ta trên trần gian này. Vậy, tôi mời gọi
mọi người hăy quảng đại đáp lại
lệnh truyền của Chúa: “Hăy đi…, công bố Tin
Mừng cho mọi thụ tạo” (Mc 16,15). Dân tộc và xă
hội Việt Nam chờ đợi Tin Mừng loan báo cho
họ biết Con Đường, Sự Thật và Sự
Sống vĩnh cửu. “Hăy ra khơi và thả lưới
bắt cá” (Lc 5,4). Vâng, bây giờ là thời điểm ra
tay hành động, là lúc để chúng ta mượn
lời ông Simon mà nói lên trong kỷ nguyên mới này của
lịch sử: “Thưa Thầy…, vâng lời Thầy, con
sẽ thả lưới” (Lc 5,5).
Với
những tâm t́nh đó, tôi hết ḷng khẩn xin phúc lành
dồi dào của Thiên Chúa và sự chở che từ mẫu
của Đức Mẹ La Vang xuống trên mọi
người và mỗi người.
Trọng
kính Đức Cha, xin Đức Cha vui ḷng chấp nhận
những tâm t́nh huynh đệ và trân trọng của tôi dành
cho Đức Cha trong Trái Tim Mẹ Maria.
Hồng
Y Ivan DIAS, Tổng trưởng
+ Robert
SARAH, Thư kư
LỜI
CÁM ƠN CỦA ĐỨC TỔNG GIÁM MỤC HÀ NỘI
GIUSE NGÔ QUANG KIỆT THÁNH LỄ KHAI MẠC NĂM THÁNH GIÁO
HỘI VIỆT NAM 2010
1- Thánh
lễ Khai mạc Năm Thánh đă gần kết thúc, con
xin thay mặt cho Hội đồng Giám mục, Ban Năm
Thánh và Ban Tổ chức lễ Khai mạc dâng lời
cảm tạ.
2- Chúng
con hân hoan dâng lời tạ ơn Thiên Chúa v́ biết bao
hồng ân ban cho Giáo hội VN trong suốt 350 năm,
đặc biệt trong 50 năm vừa qua. Xin tạ ơn
Chúa, v́ muôn ngàn đời Chúa vẫn trọn t́nh thương.
3-
Ăn quả nhớ kẻ trồng cây, chúng con
tưởng nhớ công ơn của các vị thừa sai
đă đổ bao mồ hôi nước mắt lẫn
xương máu vất vả gieo văi hạt giống Tin
mừng trên quê hương Việt nam .
4-
Với ḷng thành kính, chúng con tri ân các bậc Tổ Tiên Anh
Hùng, đă dâng hiến mạng sống như hạt lúa
chịu mục nát, để hôm nay chúng con được
hưởng mùa gặt phong phú dồi dào.
5- Chúng
con tạ ơn Mẹ Hội Thánh đă luôn quan tâm, bằng
mọi phương tiện giúp cho Giáo hội Việt nam
được h́nh thành, phát triển và vững mạnh
như hiện tại.
6-
Lời cám ơn đặt biệt trân trọng chúng con
muốn gửi đến các vị khách danh dự: ĐHY
Roger Etchegaray, người với chuyến viếng thăm
lịch sử 20 năm trước đem lại nhiều
hi vọng cho Giáo hội Việt nam; ĐHY Bernard Law,
người luôn quan tâm giúp đỡ Giáo hội và
người Việt nam; ĐHY André Vingt-Trois, người
thắt chặt thêm mối thân t́nh cố cựu giữa
hai Giáo hội Pháp và Việt nam;
Cha Jean-Baptiste Etcharren, bề trên Hội Thừa sai
Balê, Hội liên tục góp phần xây dựng GH VN từ 350
năm qua; Đức cha Todd David Brown, Giáo phận Orange
kết nghĩa luôn sát cánh bên Tổng Giáo phận Hà nội.
Sự hiện diện của Quư Ngài hôm nay là dấu
chỉ hữu h́nh của t́nh hiệp thông trong GH, t́nh bác ái huynh
đệ, t́nh liên đới mật thiết dành cho Giáo
hội Việt nam và Tổng Giáo phận Hà nội. Chúng con
xin ghi khắc những t́nh cảm thân thương cao quí
này.
7- Chúng
tôi nhiệt liệt chào mừng đại diện của
các Ṭa Đại sứ : Anh,
Aó, Ba lan, Bỉ, Đan mạch, Đức, Hoa kỳ, Pháp,
Thụy sĩ, Uc, Ư và các Ṭa Đại sứ khác trong thánh
lễ này. Cám ơn Quư Vị đă đến để nói
lên ḷng trân trọng đối với các giá trị tâm linh
và sự quan tâm đến tôn giáo là nhu cầu và quyền
lợi của con người.
8-
Lời chào huynh đệ gửi đến Đức Ong
Thomas Choi, cha J.B Jung và phái đoàn Hàn quốc. Xin cám ơn
t́nh thân của Quư Cha dành cho Việt nam và Tổng giáo
phận Hà nội.
9- Chúng
tôi cám ơn thịnh t́nh của MTTQ TW, Ban Tôn giáo Chính
phủ, UBND, Ban Tôn giáo và MTTQ
tỉnh Hà nam, UBND và CA huyện Thanh liêm và thị trấn
Kiện Khê, trường PTCS thị trấn Kiện Khê,
đă giúp điều phối các ban ngành liên quan, đến
tặng hoa chúc mừng, bố trí địa điểm
giữ xe, cho mượn trường học, giữ ǵn
trật tự. Sự cộng tác của Quư Ban góp phần
quan trọng cho ngày lễ được an toàn và trang
trọng.
10-
Chúng tôi vô cùng cảm kích trước sự hiện
diện của các vị chức sắc các tôn giáo bạn.
Khác niềm tin nhưng chúng ta cùng một thao thức phát
triển phần tâm linh cao quí để con người
được sống hạnh phúc. Với sự hiện
diện của Quư Vị, sự cộng tác giữa các tôn
giáo chắc chắn sẽ ngày càng tốt đẹp.
11- Thay
mặt cho Ban Tổ chức Lễ Khai mạc Năm Thánh,
chúng con trân trọng bày tỏ ḷng biết ơn lên Hội
đồng Giám mục Việt nam, không những đă tin
tưởng trao nhiệm vụ quan trọng mà c̣n quan tâm
giúp đỡ để Tổng Giáo phận Hà nội có
thể hoàn thành công việc.
12-
Chúng con cám ơn Quư Đức Cha, Quư Cha, Quư Tu sĩ nam
nữ và anh chị em giáo dân khắp nơi trong và ngoài
nước, đặc biệt trong 10 giáo phận miền
Bắc, đă tích cực đóng góp ư kiến, nhân
lực,tài lực cho việc tổ chức. Đặc
biệt các nhạc sĩ Phạm đức Huyến,
Văn Duy Tùng, các đoàn diễn nguyện, các nhạc
sĩ, ca trưởng, ca sĩ, các đội kèn, trống
và các ca đoàn đă góp phần làm cho buổi lễ long
trọng sốt sắng.
13-
Chúng tôi không quên sự cộng tác của công ty điện
lực, công ty vận tải, các hăng âm thanh, ánh sáng, màn h́nh
phẳng, các cơ sở phục vụ ẩm thực, cung
cấp lễ đài, ghế nhựa, bồn nước,
nhà vệ sinh và lều bạt đă tích cực góp phần
vào sự thành công của thánh lễ.
14- Tâm
t́nh mến thương đặc biệt xin gửi
đến Đức cha Lôrenso, Đức cha Giuse, Quư Cha,
Quư Tu sĩ nam nữ, Chủng sinh và Anh Chị Em giáo dân
trong Tổng giáo phận nhà. Suốt mấy tháng qua tất
cả các ban và tất cả mọi người đă
hết sức vất vả chuẩn bị cho ngày lễ
với một tinh thần hăng say quảng đại
không ǵ so sánh được. Và trong giờ phút trọng
đại này, anh chị em lại tận tâm phục
vụ làm cho buổi lễ được thập phần
hoàn hảo. Chúng ta cùng tạ ơn Chúa và cám ơn nhau.
15- Sau
cùng xin cám ơn tất cả mọi người từ
khắp nơi đă quan tâm tới công tác tổ chức,
đang theo dơi thánh lễ và đặc biệt anh chị em
lương cũng như giáo đang tham dự thánh lễ
này. Anh chị em đă góp phần tích cực vào sự thành
công của thánh lễ hôm nay khi tham dự thật trang nghiêm
sốt sắng đầy tinh thần cầu nguyện, hi
sinh và vui tươi. Xin Chúa ban muôn phúc lành cho anh chị em.
16- Cuộc
lễ thật lớn lao, năng lực chúng con lại
hạn hẹp, dù đă cố gắng hết sức
chắc chắn không tránh khỏi thiếu sót, xin mọi
người hăy rộng t́nh tha thứ cho chúng con.
17-
Trước khi ra về, chúng con kính chúc Quư Đức
Hồng Y, Quư Đức Cha, Quư Cha, Quư Tu sĩ nam nữ, Quư
chủng sinh, Quư Khách và toàn thể Anh Chị Em giáo dân
được nhiều ơn lành và nhiều kết
quả thiêng liêng trong Năm Thánh này. Chúng con xin cảm
tạ.