Phần II
Tìm Hiểu Một Số Tôn Giáo Ở Việt Nam

III. CAO ĐÀI GIÁO

1. Nguồn gốc đạo:

Theo niềm tin của anh em Cao Đài thì Thượng Đế, Đấng Chí Tôn, Ngọc Hoàng Thượng Đế, Ông Trời đã ban cho Việt Nam một đạo là CAO ĐÀI ĐẠI ĐẠO TAM KỲ PHỔ ĐỘ , việc này khởi sự tại Chùa Từ Lâm, Gò Kén, Tây Ninh ngày 18-11-1926.

Cao Đài là chính Thượng Đế, Ông Trời, Ngài đã giáng thế truyền đạo cứu đời lần thứ ba, vì thế mới gọi là Tam Kỳ Phổ Độ. Theo giáo lý của đạo Cao Đài thì “Đạo Cao Đài là đạo lớn hơn hết của Đức Chúa Trời là Đấng Tạo Hóa !”

Đạo này là con đường chính đại quang minh, có một không hai của Đức Chúa Trời đã lập, hay sắc chỉ cho Phật Tiên đến lập nơi thế gian này… Dạy con người tập tánh từ tâm, bỏ quấy về lành, biết yêu thương hòa thuận, giúp đỡ lẫn nhau… Nó đưa thẳng đến Thiên Đường… (xem sách phần Đại Đạo Cao Đài số 2 và 3).

Cao Đài Giáo là một tôn giáo muốn tổng hợp tam giáo Đông Phương Lão-Phật-Khổng và cả đạo Đức Giêsu… Sách phần Cao Đài số 18 ghi lại “Đức Chí Tôn thường ngỏ ý rằng Ngài tổng hợp các chi phái đạo hiện hữu thành một nền tôn giáo đại đồng là phương sách qui tụ mọi chúng sanh về một nhà”. Ba môn đệ đầu tiên của Đức Cao Đài là Cao Huỳnh Cù, Phạm Công Tắc và Cao Hoài Long, và đêm 21-1-1926 Đức Cao Đài chọn 12 môn đệ đầu tiên.

2. Hệ thống tổ chức của đạo

Đạo được quan niệm như một Hội thánh phần nào giống chi thể nhiệm mầu của Đức Kitô trong Đạo Công Giáo, nghĩa là có yếu tố đầu là chi thể, yếu tố linh thiêng và yếu tố hữu hình. Theo sách phần Cao Đài chính đạo thì Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ là hình thức Hội thánh có ba đài:  

a. BÁT QUÁI ĐÀI (Linh hồn của đạo) hay là đầu của Hội thánh Cao Đài: trên có Đức Chí Tôn Đấng Cứu Độ linh hồn chúng sanh, dưới có 3 vị giáo chủ của tam giáo Đông Phương Phật-Khổng- Lão và ngũ chi đại đạo: Phật đạo (Thích ca), Tiên đạo (Lão giáo), Thánh đạo (Khổng giáo).  

B. CửU TRÙNG ĐÀI (xác của đạo) hay là lãnh đạo hữu hình của đạo. Đứng đầu là Giáo Tông và dưới là các chức sắc. Nhiệm vụ Cửu trùng đài là nắm quyền hành pháp của đạo.  

C. HIệP THIÊN ĐÀI (Châu thân của đạo). Trên có hộ pháp chưởng quản, bên tả có thượng sanh, bên hữu có thượng phẩm. Dưới có thập nhị thời quản. Hiệp thiên đài giữ quyền tư pháp và hiến pháp.

3. Một số điểm giáo lý

H. Đức Chí Tôn là Đấng nào?
T. Đức Chí Tôn là Tạo hóa, Đấng sanh hạ chúng ta lại xây dựng kiền khôn thế giới, sanh sản muôn vật cho chúng ta hưởng nhờ. Đấng Chí Tôn lớn hơn Phật, Tiên vì thế mà chúng ta phải kính thờ Ngài trên hết (xem giảng đạo yếu ngôn chương 18, 19).  

H. Đức Giêsu là ai?
T. Ngài là Đấng ngày xưa đã giáng trần, dạy đạo Thánh, dạy 10 điều răn ở bên Thái Tây, đã đau khổ, đã hy sinh tính mạng để cứu nhân sanh khỏi sông mê, bể khổ. Ngày xưa Ngài đã đổ máu cho loài người vì thương yêu, nay Ngài lại đến cứu loài người vì thương yêu.  

H. Phải cầu nguyện với ai?
T. Thầy của các con là ông Thầy “Trời” nên biết một ông thì đủ. Con chỉ cầu nguyện Thầy với danh hiệu Cao Đài thì sẽ có sự cảm ứng chấp thuận (Thánh Ngôn quyển I trang 49)  

H. Người ta chết rồi về đâu?
T. Con người chết rồi thì xác thịt trở về đất, máu huyết trở về nước, hồn trở về trời. Nhưng do lúc sinh tiền, chúng ta tác phước hay tác họa tùy theo mà linh hồn được siêu thăng hay bị đọa.  

H. Tại sao phải lập công lành phúc đức?
T. Về phần xác, người ta phải có cơ nghiệp tiền của để sống thế nào, thì về phần thiêng liêng, người ta cũng phải xây dựng “công quả âm chất” (tức các việc đạo đức làm cách kín đáo) để mang theo về đời sau như vậy.  

H. Các việc lành đó là những việc nào?
T. Có hai phương diện:
a. Thí pháp: dùng lời lành khuyên người, dùng sức giúp người, và dùng tư tưởng tốt giúp người.
b. Thí tài: tức bố thí của cải, gọi là âm chất tức dạy ta làm việc lành “tay phải đừng cho tay trái biết” vì lẽ trời thông suốt.

H. Loài người là ai?
T. Loài người được Đấng Chí Tôn tạo dựng “y như hình ảnh Ngài” và được Ngài yêu tới cùng.  

H. Con người phải sống với nhau làm sao?
T. Thầy chỉ một lòng ước ao cho các con biết thương yêu nhau trong thánh đức của Thầy. Sự yêu thương nhau là chìa khóa mở tam thập lục thiên cực lai thế giới. Ngày nào các con thực hành chủ nghĩa yêu thương là ngày nhơn sanh thoát khổ. Đoàn kết yêu thương nhau đó là luật trời.  

H. 5 điều cấm của đạo là gì? (Ngũ giới )
T. Ngũ giới của đạo là:
1. Không sát sanh.
2. Không biển lận.
3. Không ăn ngon (cữ thịt và rượu).
4. Không sống xa hoa.
5. Không nói lời tội lỗi.  

H. Khi nhập đạo tín đồ thề làm sao?
T. Khi nhập đạo, tín đồ Cao Đài sẽ thề như sau: “Tôi tên… thề rằng: Từ đây chỉ biết một đạo Cao Đài, chẳng đổi lòng đổi dạ, giữ luật lệ Cao Đài, nếu sau này có đổi lòng thì bị thiên chu địa lục”.

Tóm lại, giữa Giáo lý đạo Cao Đài và đạo Công giáo có những điểm tương hợp, nhất là đức ái.